پرتقال ماندارین (Mandarin orange) میوهای کوچک و خوشرنگ از خانواده مرکبات است که به خاطر طعم شیرین، آبدار و عطر نشاطآورش بسیار محبوب است. این میوه بر خلاف پرتقال و یا لیمو، عطر و طراوتی ملایمتر و شادابتر همراه با آرامش ارائه میدهد. این میوه از باغهای جنوب شرقی آسیا یعنی چین سرچشمه میگیرد، جایی که از نظر تاریخی ماندارین بهعنوان نمادی از خوشبختی در نظر گرفته میشوند و در جشنهای سال نو چینی مورد توجه قرار میگیرند.
امروزه، پرتقال ماندارین در تمام کشورهای منطقه مدیترانه و همچنین در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان کشت میشود. این میوه مرکباتی در قرن دهم در سراسر آسیا گسترش یافت، در اوایل قرن نوزدهم به اروپا رسید و در سال ۱۸۸۲ در ایالات متحده در دسترس قرار گرفت.
پرتقال ماندارین در عطرسازی بهدلیل تطبیقپذیری بالایش، یک نت ستارهای و ویژه محسوب میشود. همچنین اسانس روغنی آن که از طریق پرس سرد به دست میآید، سرشار از شیرینی با رایحهای تند است که فوراً در فضا پخش میشود. ماندارین معمولاً به عنوان نُت اولیه استفاده میشود تا آغازی انرژیبخش ایجاد کند و روح را جلا دهد و همچنین مشام را برای رایحههای عمیقتر مانند گلدار، چوبی یا شرقی آماده سازد.
نت ماندارین در میان عططرسازان جهانی بسیار جذاب و پرطرفدار است، زیرا در عین حال که ساده است اما رایحهای لوکس و پیچیده را در فضا پخش میکند. ماندارین مانند عطر آفتاب در یک روز دلانگیز است که در یک بطری ریخته شده تا ما را به یاد سرزندگی، لبخندهای روزمره و جذابیت مقاومت ناپذیر مرکبات در دل طبیعیت بیاندازد.
پرتقال ماندارین یکی از شادترین، روشنترین و همهکارهترین نتها در دنیای عطرسازی است. این نت ملایم اما مجلل و بهطور جهانی دلنشین است، به گونهای که کمتر نت مرکباتی میتواند با آن برابری کند. به همین دلایل، ماندارین یک ماده اولیه ضروری در ساخت عطرهای مدرن است؛ از عطرسازیهای لوکس گرفته تا طراحان عطرهای جریان اصلی و حتی محصولات مراقبت از بدن. به همین خاطر در این مطلب قصد داریم به جواب این پرسش بپردازیم که «چرا پرتقال ماندارین خیلی زیاد در عطرسازی استفاده میشود؟» و چه چیزی آن را از نظر شیمیایی و احساسی خاص میکند؟ وچگونه عطرسازان از آن در ساختارهای عطر استفاده میکنند . پس اگر جزوء طرفداران رایحههای خاص و لوکس هستید، پیشنهاد میکنیم این مطلب خواندنی و هیجانانگیز را از دست ندهید.
پرتقال ماندارین دقیقاً چیست؟
همانطور که در ابتدا اشاره کردیم پرتقال ماندارین از خانواده مرکبات است. این گیاه دارای درختی کوچک و همیشه سبز و متعلق به خانواده Rutaceaeاست. این میوه که به عنوان یکی از چهار گونه اجدادی تمام مرکبات کشت شده، شناخته میشود، سالیان زیادی است که در فرهنگهای مختلف به ویژه آسیای شرقی بهعنوان یک میوه پرطرفدار و پرخاصیت مورد توجه قرار گرفته است. ماندارین بهدلیل طعم شیرین و ترش و پوست آسان برای کندن، در میان طرفداران به میوههای مرکباتی بسیار محبوب است.
براساس یافتههای محققان، اعتقاد بر این است که ماندارینها از جنوب چین سرچشمه گرفتهاند و کاشت و پرورش آنها در منطقه کوههای نانلینگ انجام گرفته شده است. این منطقه که همچنان مرکز کشت اصلی پرتقال ماندارین است، در آنجا میتوانید ماندارینهای وحشی را هم پیدا کنید.
همچنین اولین سابقهی تاریخی ماندارینها به حدود ۲۲۰۰ سال قبل از میلاد، در زمان سلطنت امپراتور یو کبیر (Emperor Yu the Great )، برمیگردد و در طول سالیان سال، ماندارینها به سایر نقاط شرق و جنوب شرقی آسیا گسترش یافتند و در نهایت به مدیترانه و قاره آمریکا رسیدهاند.
چه ویژگی هایی پرتقال ماندارین را منحصر به فرد می کند؟
ماندارینها اگرچه به خانواده پرتقال، لیمو و ترنج تعلق دارند اما بهطور ویژه در زیرشاخه مرکبات reticulata قرار میگیرند و از رایحهی بویایی قابل توجهیتری نسبت به دیگر مرکبات برخوردار هستند. پرتقال ماندارین به خاطر ویژگیهای زیر شناخته میشود:
- گرمتر و شیرینتر بودن از سایر مرکبات
- آبدار بودن ملایم
- دارای یک حس ملایم گلدار همراه با تلخی کم
- سبک و عدم داشتن اسید تند
در واقع در مقایسه با پرتقال که شیرینی بیشتری نسبت به ماندراین دارد و ترنج که نسبت به این میوه تازه و کمی تلخ است؛ ماندارین دارای خمیری شهد مانند است که باعث میشود نسبت به دیگر مرکبات متمایز شود.
انواع ماندارین و استفاده از آن در عطرسازی
بهطورکلی ماندارین در سه گونه اصلی وجود دارد که هر کدام دارای رایحه و روغن متفاوتی تولید میکنند:
- ماندارین سبز (میوه نارس)
این نوع ماندارین که بسیار تازه و سرزنده است، عمدتاً هنگامی که میوه نارس است از درخت چیده میشود و خاصیت گیاهی بیشتری دارد. بههمین خاطر عمدتاً در ترکیبات ورزشی و نوشیدنیهای انرژیزا از پرتقال ماندارین سبز استفاده میشود.
- ماندارین زرد (میوه نیمه رسیده)
پرتقال ماندارین در نیمه راه زرد رنگ و از شیرینی متعادلی برخوردار است. این نوع ماندارین بهدلیل اینکه حجم بسیار بالایی در تولید روغن و رایحه دارد عمدتاً در صنعت عطرسازی و محصولات مراقبتی رایحه دار مورد استفاده قرار میگیرد.
- ماندارین قرمز (میوه کاملاً رسیده)
پرتقال ماندارین رسیده کاملاً شیرین، گرم و آبدار و طعمی تقریباً شبیه به آبنبات دارد. رنگ قرمز و متمایل به نارنجی آن باعث میشود تا آن را با نارنگی اشتباه بگیرید. این نوع ماندارین نیز مورد علاقه عطرسازان است و عمدتاً در عطرهای لوکس و جوانپسند مورد استفاده قرار میگیرد.
استفاده از پرتقال ماندارین در عطرسازی
در حالی که دقیقاً مشخص نیست چه کسی برای اولین بار ماندارین را برای عطرسازی کشف کرد؛ اما همانطور که پیشتر گفتید سوابق تاریخی نشان میدهد که ماندارینها در چین باستان شناخته و کشت میشدند. آنها بسیار ارزشمند بودند و اغلب به عنوان هدیه برای امپراتورها تقدیم در نظر گرفته میشدند زیرا نماد رفاه و خوششانسی بودند.
روغن اسانس ماندارین از طریق پرس سرد پوست میوه استخراج میشود. این روغن بهدلیل رایحه مرکبات درخشان و نشاطآورش در عطرسازی بسیار ارزشمند است. این روغن به عنوان نت آغازین در بسیاری از عطرها عمل میکند و باعث ایجاد طراوت اولیهای میشود تا توجهها را به خود جلب نماید.
در عطرسازی، همیشه ویژگیهای خاصی در مورد پرتقال ماندارین وجود داشته است و محبوبیت آن جهانی است. این رایحه بدون تندی، درخشان و بدون شیرین شدن نشاطآور است که این ترکیب، آن را برای ادکلن مردانه و همچنین عطر زنانه مناسب میکند.
علت استفاده گسترده از ماندارین در عطرسازی
ماندارین (Mandarin) بیشتر به عنوان نت اولیه استفاده میشود؛ زیرا رایحه تازه و آبدار آن، باعث جذب سریعتر اطرافیان میشود. همچنین این یک مکمل عالی برای ترکیبات با گروه بویایی گلی، میوهای و چوبی است.پرتقال ماندارین به خوبی با نتهای مختلف دیگر، از جمله گلهایی مانند بهار نارنج و یاس، ادویههایی مانند دارچین و میخک و سایر روغنهای مرکبات، ترکیب میشود. تطبیقپذیری آن، این اجازه را به عطرسازان میدهد تا بتوانند به سراغ خلق ترکیبات سرزنده و جذاب برود و رایحهای جدید را تولید کنند.
از دیگر عواملی که باعث محبوبیت ماندارین در ساخت عطر میشود، میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ایجاد رایحه نشاطآور: رایحه شیرین و تند ماندارین معمولاً بهدلیل برانگیختن احساس شادی شناخته میشود، بههمین خاطر به عنوان تقویتکننده خلق و خو در عطرسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
- تطبیقپذیری: این روغن بهطور ویژهای قابلیت ترکیب با طیف گستردهای از نتهای مختلف را دارد و با انواع گروه بویایی سازگاری میشود. این ویژگی دست عطرسازان را برای خلق رایحههای خاص بهشدت باز میگذارد.
- تازگی و طراوت: بهعنوان نت اولیه، ماندارین حس تازگی و فوری در فضا ایجاد میکند که باعث افزایش جذابیت یک رایحه و عطر میشود. بههمین خاطر برندهای مختلفی از ماندارین برای ساخت عطرهایی استفاده میکنند که حس ارتباطپذیری، نشاطآوری و راحتی را ایجاد سازد.
- ایجاد جذابیت طبیعی: از آنجایی که ماندارین دارای رایحه تازگی و سرزندگی طبیعی است، برای خریدارانی که دنبال محصولات اصیل و سالم هستند، میتواند یک انتخاب خالی و طنینانداز طبیعت باشد.
- دارای محتوای بالا از لیمونن: ماندارین حاوی 65 تا 75 درصد لیمونن (Limonene) است، مولکولی که مسئول افزایش خواص مرکبات و رایحه آن است. این ویژگی استفاده از ماندارین را برای نتهای آغازین، تقویت ترکیبات تازگی و افزون تازگی در رایحه ایدهآل میسازد. این در حالی است که لیمونن موجود در ماندارین وقتی با نتهای شیرینتر ترکیب میشود از تندی زیاد جلوگیری میکند و باعث تعادل رایحه خواهد شد.
- افزایش ماندگاری رایحه: اگرچه ماندارین بهعنوان نت اولیه استفاده میشود اما بهطرز شگفتانگیزی در ایجاد ماندگاری رایحه تاثیرگذار است و ترکیب شدن آن با رایحههای چوبی، گلها، ادویهها و مشکها در افزایش و پخش رایحه آن بسیار موثر است. حتی عطرهای شرقی یا چوبی سنگین هنگام ترکیب با ماندارین جذابتر و خاصتر میشوند.
- ایدهآل برای لایهبندی: عطرهایی که دارای ترکیب پرتقال ماندارین هستند، هم برای لایهبندی ایدهآل هستند هم رایحه عطرهای سبک و روزانه و همچنین عطرهای عمیق و عصرانه را بهبود میبخشد.
تاثیر ماندارین در خانواده گروه های بویایی مختلف
همانطور که بارها در این مطلب اشاره کردیم پرتقال ماندارین بهطرز شگفتانگیزی با دیگر نتها و گروههای بویایی ترکیب میشود و تأثیرهای جذابی روی رایحه هر خانواده بویایی میگذارد.
- تاثیر ماندارین بر گروه بویایی مرکبات و معطر: زمانی که ماندارین به گروه بویایی مرکبات و معطر اضافه میشود، باعث افزایش شیرینی همراه با یک ملایمت خاص و سرزندگی خواهد شد. نتهای ترکیب شده در این دسته با ماندارین عمدتاً ترنج، لیمو، پتی گرین (Petitgrain) و شکوفه بهار نارنج (Neroli) هستند.
- تاثیر ماندارین بر گروه بویایی گلدار: زمانیکه ماندارین به گروه بویایی گلی، بهویژه گلهای سفید یا ترکیبات ظریف مانند گل رز اضافه میشود، رایحه و پخش آن را افزایش میدهد، رایحه ماندارین را از نتهای اولیه به نتهای میانی منتقل کرده و رایحه شکوفههای سنگین را تقویت میکند.
- تاثیر ماندارین بر خانواده بویایی خوراکیها: ماندارین اغلب برای افزایش تازگی به ترکیبات شیرین و قندی مورد استفاده قرار میگیرد تا سنگینی این رایحه را کاهش دهد، درخشش و طراوت را اضافه میکند و باعث میشود افراد با این نوع رایحهها ارتباط بهتری برقرار سازند.
- تاثیر ماندارین بر عطرهای چوبی و تند: ماندارین زمانی که با چوب سدر، نعناع هندی، چوب صندل و ادویهها ترکیب میشود، به زیبایی یک تضاد کامل در رایحهها ایجاد میکند؛ که این تضاد، رایحهای متعادل در برابر نتهای عمیق و تیره را به همراه خواهد داشت.
- تاثیر ماندارین بر عطرهای آبی و دریایی: ماندارین باعث افزایش طراوت و تازگی نتهای آبی و دریایی میشود.
دلایل تجاری استفاده مکرر برندها از ماندارین
فراتر از رایحه و ویژگیهایی که پرتقال ماندراین در عطرسازی ایجاد میکند؛ عوامل تجاری نیز وجود دارد که باعث میشود این گیاه برای خانههای عطرسازی بسیار ارزشمند شوند. از بارزترین عوامل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دسترسی بالا به ماندارین و مقرونبهصرفه بودن آن: ماندراین بهدلیل اینکه در حجم زیادی در سراسر جهان تولید میشود به راحتی در دسترس است و از قیمتی نسبتاً مقرونبهصرفه نیز برخوردار است. علاوه بر آن استخراج ماندارین بسیار آسان و راحت است که این ویژگی آن را به یک ماده اقتصادی برای انبوه برندهای لوکس بازار تبدیل میکند.
- ایجاد جذابیت طبیعی و آشنا: بیشتر خریداران به مرکبات اعتماد دارند. این ماده طبیعی، طراوتبخش و تازه است و کیفیتی که برندها دوست دارند بر آن تاکید کنند را در فرآیند تولید محصولات عطری ایجاد میکند. از اینرو استفاده از آن میتواند باعث اعتمادسازی و افزایش جذابیت برند شود.
- پایداری عالی در انواع فرمولها: ماندارین در مقایسه با لیمو و گریپ شیرینی پایدارتری دارد و در برابر اکسیداسیون مقاومت بهتری را ارائه میدهد، علاوه بر این خطر سمیت نوری کمتری (به ویژه در ماندارین قرمز) وجود دارد. بههمین خاطر است که استفاده از عطرهای حاوی ماندارین در هوای آفتابی آسانتر است و تأثیرگذاری بیشتری نیز دارد.
- عملکرد قوی در جلب رضایت خریداران: تحقیقات نشان میدهد که عطرهای حاوی ماندارین در موارد زیر امتیاز بالایی کسب میکنند:
- رضایت از خرید اول
- ایجاد مثبت اندیشی احساسی
- اعتمادسازی و حس آشنایی با رایحه
- رضایت کلی در استفاده از این رایحه
به همین خاطر برندها بهطور طبیعی به سراغ مواد میروند که در جذب رضایت مشتری نمره قابل قبولی را دریافت کرده باشد.
جمع بندی
با روند رو به رشد به سمت استفاده از مواد طبیعی و پایدار، ماندارینها آمادهاند تا بهعنوان یک عنصر اصلی در صنعت عطر باقی بمانند. امروزه نوآوریها در روشهای کشت و استخراج ماندارین با هدف افزایش عملکرد و کیفیت انجام میشود و تضمین میکند که ماندارین همچنان مصرفکنندگان را در سراسر جهان را خوشحال میسازند.
این در حالی است که نتهای کمی وجود دارند که «رایحه خاص و احساسات را با شیمی» تطبیق دهند، بنابراین عطرسازان از مبتدی گرفته تا حرفهایها ترجیح میدهند به سراغ یک ماده مورد اعتماد و محبوب بروند و ماندارین در این زمینه پیشتاز و ثابت شده است.
گیاه ماندارین، با تاریخ غنی، گونههای متنوع و کاربردهای چندوجهی خود، گواهی بر سخاوت طبیعت است. از ریشههایش در چین باستان گرفته تا حضور جهانیاش در دنیای امروز، با عطر پر جنبوجوش و تازه خودتوجه همگان را به خود جلب میکند. این در حالی است که ماندارینها به عطرهای مردانه و زنانه اختصاص ندارند و میتوانند به سادگی طراوات و جذابیت را در عطرسازی مدرن و یونیسکس به ارمغان بیاورند.
